कै. पु.ल. देशपांडे " वार्यावरची वरात" या नावाचा आणि
त्या काळी प्रचंड लोकप्रिय असलेला एक कार्यक्रम करत असत. या कार्यक्रमाच्या पहिल्या
प्रवेशात दस्तुरखुर्द लेखक खेडेगाव पहाण्यासाठी म्हणून एका खेडेगावात यष्टीने प्रवास
करून ष्ट्यांडावर उतरल्यावर त्यांना तेथे प्रथम
भेटतो एकदम आधुनिक परिवेशात असलेला एक तरूण. ( हे काम श्रीकांत मोघे करत असत.) हा तरूण
स्वत:ला फिल्मी हिरो समजत असतो. खेडेगावात काय पहाण्यासारखे आहे या बद्दलच्या प्रत्येक
प्रश्नाला त्याचे एकच उत्तर असते. "येथे काही बघण्यासारखे नाही- बघण्यासारखे काही
असले तर ते फक्त "बॉम्बे."
पु.लं. च्या या नाटकामधे, मुंबईला त्यांच्या
नाटकामधली एक पार्टी बॉम्बे म्हणते म्हणून तो शब्द वगळा असा आदेश तत्कालीन सेन्सॉर
बोर्डाने दिल्याचे मला तरी आठवत नाही आणि नसावा कारण अनेक वर्षे या नाटकाचे प्रयोग
चालू होते. पण आता 30-40 वर्षांनतर दुसर्या एका कलाविष्कारामधे एका मराठी गायकाने
बॉम्बे हा शब्द वापरला आणि सेन्सॉर बोर्डाला अवचित जाग आली आणि त्यांनी त्याला हा शब्द
काढून टाकण्याचे फर्मान सोडले आहे.
या कलाकाराचे नाव आहे मिहिर जोशी व तो एक गायक आहे. मिहिरने मागच्या
वर्षी "मुंबई ब्ल्यूज" या नावाचा आअपला एक अल्बम प्रसिद्ध केला होता. या
अल्बम मधील एका गाण्यात मिहिरने बॉम्बे हा शब्द वापरला होता. गंमतीची गोष्ट म्हणजे
हे गाणे एक पिता आपल्या मुलीला दिल्ली किंवा मुंबई सारख्या शहरांच्यात मुलींना स्वतंत्रपणे
वावरता यावे यासाठी आवश्यक असलेले निर्धोक वातावरण आपण देऊ शकत नसल्याबद्दल तिला सॉरी
म्हणतो आहे अशा प्रसंगावर रचलेले आहे.
मिहिरच्या या गाण्याचा एका व्हिडियो मधे अंतर्भाव करण्यासाठी नुकतीच
एका कंपनीने सेन्सॉरची परवानगी मागितली होती. त्यावेळेस सेन्सॉरकडून हा शब्द काढून
टाकण्याचा हा आदेश त्यांना देण्यात आला. सेन्सॉर
बोर्डाची नुकतीच पुर्नरचना करण्यात आली आहे. हा आदेश, लीला सॅमसन या
प्रमुख असलेल्या आधीच्या बोर्डाने काढला असला तरी नवीन बोर्डाने तो कायम ठेवला आहे.
मिहिरच्या गाण्यामधून बॉम्बे हा शब्द काढून टाकण्याच्या आदेशावर
ट्विटर वापरणारी मंडळी चांगलीच गरम झालेली दिसत आहेत. हे पहा काही नमुने.
आणि हे मिहिरचे उत्तर.
3 फेब्रुवारी 2015
